Pierwsza Kongregacja Generalna

2 października 2024

Prezentacja raportów 10 grup badawczych ustanowionych przez papieża Franciszka

Grupa 1

Niektóre aspekty relacji między katolickimi Kościołami wschodnimi a Kościołem łacińskim (RS 6)

(tłumaczenie automatyczne DeepL)

TEMAT

W ostatnich dziesięcioleciach wielu wiernych katolickich Kościołów wschodnich opuściło swoje historyczne terytoria pochodzenia (Bliski Wschód, Ukraina, Kaukaz, Erytrea i Etiopia itp.). Proces ten nasilił się w ostatnich latach, a na emigrację wpływają obecnie różne czynniki, w szczególności wojny, niepokoje polityczne i niestabilność gospodarcza. W tak zwanej „diasporze” pojawiły się zatem liczne sytuacje i wyzwania, które bezpośrednio i pod pewnymi względami bezprecedensowo wpływają na relacje między katolickimi Kościołami wschodnimi a Kościołami łacińskimi. Katolickie Kościoły wschodnie zwróciły się do Ojca Świętego z prośbą o ustanowienie własnych okręgów kościelnych na terytoriach diaspory, ale rozległość terytoriów i często niedobór duchowieństwa nie mogą rozwiązać tego problemu.

Wszystko to dzieje się w kontekście kościelnym charakteryzującym Sobór Watykański II. Dekret Orientalium Ecclesiarum i inne odpowiednie późniejsze dokumenty, przede wszystkim Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich, a także wiele zwykłych wypowiedzi magisterialnych papieży, jednogłośnie wzywają wszystkich mieszkańców Wschodu do „zachowania ich prawowitych obrzędów i dyscypliny” (Orientalium Ecclesiarum, 6), zachęcając całą strukturę kościelną do ochrony ich tożsamości jako konstytutywnego i niezastąpionego dziedzictwa należącego do całego Kościoła katolickiego. Stąd odpowiedzialność za tych wiernych spada coraz bardziej na episkopat łaciński. Jednak w dzisiejszym kontekście diaspory, większość wiernych obrządku łacińskiego nadal ma trudności ze zrozumieniem i zaakceptowaniem różnych tradycji rytualnych. Rzeczywiście, dla wielu katolików, nie tylko świeckich, bogactwo Kościoła katolickiego, dane przez spotkanie zachodniej i wschodniej tradycji chrześcijańskiej i widoczne w komunii wielu Kościołów sui iuris, pozostaje nieznane; „katolicki” jest często błędnie rozumiany jako wyłączny odpowiednik „łacińskiego” lub „rzymskiego”.

W świetle tych przesłanek istnieje kilka kwestii, które wymagają uwagi. Tytułem przykładu można wspomnieć o żądaniach „przejścia Kościołów”, tj. „latynizacji” ludzi Wschodu; o przyznawaniu birytualizmów prezbiterom wschodnim, nierzadko wzywanym do zastąpienia stale malejącego duchowieństwa łacińskiego, skutecznie porzucającego posługę w swoich Kościołach pochodzenia, a nawet inkardynującego się do diecezji, w których służą i przez które są hojnie wynagradzani; adaptacje do obrządku łacińskiego w celu wejścia w życie konsekrowane tego obrządku; trudności w integracji kulturowej; potrzeba specjalnej katechezy skierowanej do wiernych; kwestie związane z terytorium, jurysdykcją i misją katolickich Kościołów wschodnich.

Właśnie w celu ułatwienia zrozumienia i rozwiązania tych kwestii, Grupa 1 proponuje dokładne zbadanie kwestii opieki duszpasterskiej nad katolikami wschodnimi w diasporze, zwłaszcza tymi, którzy nie mają własnego ordynariusza.

Praca ta ma zaowocować dokumentem Stolicy Apostolskiej, zredagowanym przez Dykasterię ds. Kościołów Wschodnich, skierowanym przez Ojca Świętego do biskupów łacińskich i zawierającym pewne wytyczne dotyczące tych kwestii, zgodnie z tym, co papież Franciszek powiedział, zwracając się do samej Dykasterii, w swoim przemówieniu z 27 czerwca ubiegłego roku do uczestników zgromadzenia „Riunione delle Opere per l’Aiuto alle Chiese Orientali” (R. O. A. C. O.): „Dziś wielu chrześcijan na Wschodzie, być może jak nigdy dotąd, ucieka przed konfliktami lub migruje w poszukiwaniu pracy i lepszych warunków życia: wielu z nich żyje zatem w diasporze. 

Wiem, że zastanawialiście się nad duszpasterstwem ludzi Wschodu żyjących poza swoim terytorium. Jest to aktualna i ważna kwestia: niektóre Kościoły, z powodu masowych migracji w ostatnich dziesięcioleciach, mają większość swoich wiernych żyjących poza ich tradycyjnym terytorium, gdzie opieka duszpasterska jest często słaba z powodu braku kapłanów, udogodnień i odpowiedniej wiedzy. W ten sposób ci, którzy już musieli opuścić swoją ojczyznę, ryzykują, że zostaną pozbawieni również swojej tożsamości religijnej; a wraz z upływem pokoleń duchowe dziedzictwo Wschodu, niezastąpione bogactwo Kościoła katolickiego, zostaje utracone. Jestem wdzięczny diecezjom łacińskim, które przyjmują wiernych ze Wschodu i szanują ich tradycje; zachęcam je do opieki nad nimi, aby ci bracia i siostry mogli zachować swoje obrzędy żywe i zdrowe. Zachęcam dykasterię do pracy nad tym, również poprzez określenie zasad i norm, które pomogą łacińskim pasterzom wspierać katolików wschodnich w diasporze”.

METODOLOGIA

Grupa, mająca na celu organizowanie okresowych spotkań w celu opracowania wspomnianego dokumentu, w którym powody, dla których Kościół katolicki uważa waloryzację i zachowanie dziedzictwa i tożsamości rytualnej ludu orientalnego za niezbędne, rozpoczęła swoją pracę od rozważenia różnych pytań, sformułowanych w kwestionariuszu składającym się z 25 pytań, na które członkowie zostali poproszeni o udzielenie odpowiedzi. Oto niektóre z postawionych pytań: czego wymaga się od biskupów łacińskich w odniesieniu do ludzi Wschodu na terytorium ich diecezji, którzy nie mają własnego hierarchy, lub aby pomóc orientalnemu pasterzowi, który stara się do nich dotrzeć? Jakie formy współpracy są możliwe i odpowiednie na terytorium, na którym obecnych jest kilka obrządków? Jaka jest wzajemna wiedza i jak można ją poprawić? W jaki sposób prawo kanoniczne może być stosowane, pogłębiane lub ulepszane w celu wspierania opieki duszpasterskiej nad katolikami wschodnimi w diasporze? Jaka jest rola Stolicy Apostolskiej w tym wszystkim?

Każdy członek grupy został poproszony o udzielenie odpowiedzi na kwestionariusz do końca września, aby w prawdziwie synodalny sposób uczestniczyć w kwestiach, które nie są łatwe do rozwiązania, a których dokładne zbadanie wyklucza ustalenie dokładnych etapów i harmonogramów trasy, która po rozpoczęciu w kontekście synodalnym będzie kontynuowana pod opieką Dykasterii dla Kościołów Wschodnich.

Gdy odpowiedzi na kwestionariusz zostaną zebrane, zarchiwizowane i ewentualnie zintegrowane, grupa zbierze się i różne części wstępnego projektu dokumentu zostaną powierzone różnym specjalistom. Powstały projekt zostanie następnie poddany szczegółowej rewizji przez samą grupę. Następnie zostanie zwołane Zgromadzenie Plenarne Dykasterii ds. Kościołów Wschodnich w celu przeanalizowania tekstu i nakreślenia ostatecznego procesu , który zostanie przedłożony Ojcu Świętemu.