10 października 2024

Moduł 3: Instrumentum laboris / Część II: Drogi

Prezentacja kard. Jean-Claude Hollerich,

Sprawozdawca generalny

(tłumaczenie automatyczne DeepL)

Dzień dobry. Tym razem mamy nagłe przejście, bez przerwy: dziś rano zakończyliśmy Moduł 2 i rozpoczynamy pracę nad Modułem 3. Prawdą jest jednak, że wczoraj po południu przeżyliśmy dwa wydarzenia, różne, ale równie znaczące, które przerwały nasz zwykły rytm, a przede wszystkim wyprowadziły nas z tej sali: celebracja eucharystyczna w obrządku maronickim i dwa pierwsze fora teologiczno-pastoralne. Serdecznie dziękuję wszystkim, którzy przyczynili się do udostępnienia nam tego bogactwa.

Zajęcie się Modułem 3 oznacza, że jesteśmy teraz w drugiej połowie Instrumentum laboris, choć może się to wydawać niewiarygodne, biorąc pod uwagę, że minęło zaledwie osiem dni od otwarcia pracy. Nawet jeśli zawsze siedzimy, Synod postępuje szybko i musimy pomóc sobie dobrze wykorzystać czas, który mamy do dyspozycji, ponieważ każdego dnia trochę się kurczy.

Mając to na uwadze, wchodzimy w temat naszego trzeciego modułu, który przyjmuje „perspektywę Dróg, które konkretnie wspierają i odżywiają dynamizm relacji”. W ten sposób zachowujemy ciągłość z Modułem 2, wykonując bardziej konkretny krok. Bogactwo sieci relacji tworzących Kościół, które kontemplowaliśmy w ciągu ostatnich kilku dni, jest zarówno potężne, jak i kruche, jest wielkim darem, który otrzymujemy, ale wymaga troski. Bez troski relacje szybko więdną, a przede wszystkim stają się toksyczne dla zaangażowanych osób, jak pokazują nam liczne przypadki niepowodzeń w relacjach w naszych społeczeństwach, a nawet w naszych wspólnotach. Opieka jest zatem pierwszym celem naszego modułu: za pomocą jakich narzędzi możemy wspierać i pielęgnować tkankę relacyjną, której potrzebują ludzie i społeczności? Co może je wzmocnić, a co zamiast tego osłabia i gasi relacje?

Istnieje drugi wątek przewijający się przez tę część Instrumentum laboris, związany z faktem, że relacje są czymś, czym żyjemy, a zatem rozwijają się w czasie. Aby podkreślić ten fakt, rozdział nosi tytuł „ Drogi”. Relacje słusznie są przedmiotem naszej kontemplacji i modlitwy, a także teologicznej, a nawet kanonicznej refleksji i opracowania. Doktryna Kościoła oferuje nam w tym względzie niewyczerpane bogactwo, za które jesteśmy wdzięczni. To bogactwo oświeca nasze umysły i rozgrzewa nasze serca: wiemy, jak relacje sprawiają, że wzrastamy!

Jednocześnie relacje są czymś, czego doświadczamy w konkretnych praktykach, dzień po dniu. Praktyki te muszą być spójne z tym, co mówimy, w przeciwnym razie ludzie będą słuchać naszych słów, ale nie będą wierzyć w nasze praktyki, co sprawi, że nasze dziedzictwo straci sens i powoli ulegnie erozji. Czyny są silniejsze niż słowa. Spróbuję jeszcze raz wyrazić to, co mam na myśli, poprzez pytanie, zakorzenione w tematach sekcji „ Drogi”, którą analizujemy: Jaka artykulacja procesów decyzyjnych w Kościele jest zgodna z tym, co mówimy o relacjach między powołaniami, charyzmatami i posługami, o ich wzajemności i komplementarności? A także z tym, co mówimy o godności każdego ochrzczonego?

Troska i spójność są zatem kluczami, za pomocą których jesteśmy zaproszeni do podjęcia tematu sekcji „Drogi” Instrumentum laboris, która jest podzielona na cztery paragrafy, z których każdy dotyczy szczególnie ważnego punktu:

• Paragraf „Formacja integralna i wspólna” odpowiada na jedną z potrzeb, która najmocniej ujawniła się w trakcie procesu, a mianowicie na potrzebę formacji, aby „istnieli świadkowie, mężczyźni i kobiety zdolni do podjęcia misji Kościoła we współodpowiedzialności i we współpracy z mocą Ducha” (IL2, nr 55). W Kościele synodalnym pierwszą formacją powinno być słuchanie (Słowa Bożego, braci i sióstr, kontekstu, w którym odbywa się misja, i głosu Ducha Świętego);
• Paragraf „Rozeznawanie kościelne dla misji” pomaga skoncentrować się na duchowej, teologicznej i duszpasterskiej głębi autentycznego procesu rozeznawania, który odróżnia go od jakiejkolwiek techniki lub metodologii organizacyjnej lub zarządczej; podkreśla również wielość podejść i zachęca do owocnego dialogu między nimi;
• Paragraf „Artykulacja procesów decyzyjnych” odzwierciedla potrzebę, abyśmy w Kościele rozwijali partycypacyjne sposoby podejmowania decyzji, w okrągłości dialogu między wszystkimi członkami Ludu Bożego i z szacunkiem dla różnych ról, zwłaszcza tych szczególnych, które sprawują władzę w imieniu Pana, która jest niezbywalna, ale nie bezwarunkowa. W paragrafie tym podkreśla się również wartość konsultacji, która nie może być sprowadzona do zwykłego formalizmu, nie może być przeciwstawiona deliberacji ani przekształcona w windykację;
• Paragraf „Przejrzystość, odpowiedzialność, ocena” zachęca nas do promowania zmian kulturowych i nawrócenia postaw, które w rzeczywistości są głęboko zakorzenione w praktykach wczesnego Kościoła. Szczególne znaczenie ma uświadomienie sobie, że regularna ocena pracy osób zajmujących odpowiedzialne stanowiska jest narzędziem do lepszego ich wykonywania, uczenia się na podstawie doświadczeń.

W kontekście naszego Zgromadzenia, refleksja i dialog na temat troski o relacje i spójności między słowami i praktykami daje nam cenną okazję do działania w oparciu o to, o czym mówimy. Wzrastamy w relacji przyjaźni w Panu, uczymy się być Kościołem synodalnym, jesteśmy zaangażowani w proces rozeznawania i jesteśmy ciałem doradczym w służbie Ojca Świętego i jego posługi: ta część Instrumentum laboris mówi o nas, hic et nunc! Tak więc przygotowywanie wystąpień w grupach i na sesji plenarnej, przestrzeganie czasu i tematów, szczere wyrażanie siebie – parresia, do której często wzywa nas Ojciec Święty – bycie dostępnym, aby nazwać i rozwiązać wszelkie blokady lub obawy, oraz kultywowanie postawy wzajemnego zaufania to sposoby dbania o relacje między nami, dla dobra całego Kościoła.

W tym duchu jeszcze raz życzę dobrej pracy.